28 1660 .

1648 . , . 1654 . ̳. , XVII . 16541655 . . ˳ ³. 1655 . , , , . , . 3 1656 . ³ . , , , . . 1. ³, ,  .

. , . : 1658 . , Ⳣ . , ย . ³ 2. . . , , ˳ 21 1658 . , . , 1658 . , Ⳣ . , , . , .

, 1659 . . ,  , . , , . , , . , , , , .

. ³, ; , , , . , , , ( ) ( ) 1660 . 3. , .

. 3 1660 . . , 쳳 . , , .

, 15 . , . , 12 , , 4. , 5. ˳ , 50 6. 쳳 , ³, , , , 7.

. , , . , , ﳢ . 8.

, . , . .

. 5 . , 20 . 9. , , , 1659 . 11 500 12 . 10. ˳ , 19 1659 . ³ 10 . 15 11. dz . , . 곭, , , 6 . , 3 . 12. 1660 . , , 쳳 . 墭 , , . . 50007600 .; , , 13.  5988 14, , , , 2 . .

. 19 ; 3 . . , , 2 . , , 1 . . , , 24 15. , , 쳓. , 200 , 390 . . . , , 쳳 16. , , , .

6 1660 . 2400 , , ³, , , ; , 쳳, , 2 . 17. , 糢 18. . , , 9 ., A co się tknie potęgi nieprzyjacielskiej wszystkiego wojska dziewięciu tysięcy nie masz, a więcej ludzi non sperantur [ , , ]. , , frangere potentiam nieprzyjaciela, która jest słaba, posiłki błahe, a o drugich nie słychać19 [ , , , ].

, , 8,59 . . . , , . , 8 .  20. , , .

, , 쳳 , . . , , . , , , ; , . , , , ⸢ ˳, . 70% , . 1660 . , . 糢. XVII . 쳳 , Ţ21. , , .

, , , .³22, . 1660 . 4723 , 4250 . (201 ) (184 ), 30 , ,  [semenów]. .

쳳. , . 1659 . 1660 . . . , . , 1660 . 3,54 . .

, 1659 1660 . . , , . , 1660 ., . , , , [dość kuse]23 . , 1660 . 2,53 , , , 3,5 . . 6 . . Ⳮ , 4250 , 10500 , . 24.

, , , , . ย , . 35,5% 糳 . , . , , 糳 . , , . , , .

, , , . . , . , , . , , , 1660 . . , . 糢, 1660 ., 쳳 , , . , , , . ͳ . , , , .

23 , 35 . 24 . , , 200 25. , . , .

. , . , , , 26. , . , , . , , , , . , . , , . . , . , , 27. , , . 24 . , , , , 28. , , ; , . , 600 , , . , , , , . . 400 . 18 , , 29.

. ,  , , 30. , , 쳢 . 26 , , . Ⳣ ͸, , 볢 , . , 27 쳳 , 31.

ย , . 13 ˳32.

, , , . 2 . ( )33. 27 . ˳, , , . , , . , 34. , Ⳮ, , . ˳ , , , . . 35. ˳ , ⸢ .

, 璭. , 곭 . , , , 36. , , . 27 28 ,  . , 3 . . , . , , . , , , 墭 . 糢 , 37. , 38.

, , . . . , 2 , . , , . . , , . , . , . 糢 , . . , . .

39. , , . . . . . , , , . ; ⸢ , . , . , , 28 , , . , , .

˳ , . . , , , , . Ⳣ . , . , , . Ⳣ , . . , , . , : 7 . . , 40. , , , 쳳 41. , [Mężyńskiego], , . , . , .

, , . , , Ⳣ . , , . . , , . , , , . Ⳣ 墭 . , , , Ⳣ . , ೭ , . , .

42. ೢ , , . . . : , 43. . , , , , . , , , , .

, , . . , 糢 , . . . , , : Ѹ, !. , , , . 44. , , , . , . ; , . , . ﳢ . , 45.

. , , , 46. . , ? Szli jak na miód i na igrzysko jakie śmiało, mając oręże pewne, a berdysze jasne, polerowane ostre, stryczki konopne do wiązania naszych, u pasów [ , , , , , , , ], ߢ [Jerlicz], , , 47. ⸢ , ೢ . , 쳳, Ⳣ, , . : , . , , . , . . , 48. , , 糢 , , , . : , ᳢ , 100 , , 49. , . , . . , .

, 28 糢 . . , , . , , , , , , . , , . , . , . . ᳢ . , , : , . , , , . , 50. , . , 糳 .

, , . , .

, , . , . , ,  . , , ᳢ , . 볢 , . ᳢ , , 쳳 51.

. , 52. , . . , , , , , . . , . , , , . . , ˳ !5354. , , 55. , , 볢 . , , . , , ,  . , , , , . , , . ᳢ . , . , , , . : , , 56.

, , , , . , . , 57. , . , .

, 쳳 , 糢 , . . , . , ﳢ , [Tedtwin]. , 쳖 [Kobyłecki],  , . , 58. , .

Ⳣ . , . , 59. , , , 볳 . , , .

.  . , , , . , , , . , , Ⳣ , . . , , , 60. . , . , . . . , .

, , . . , , , . , żaden drzewca darmoć nie skruszył [ ]61. , . , . . , , . . , , . . , [Zass], , , . , , , , . . : Z tej wielkiej trudności z rąk wroga; prawie Bóg sam cudownie mnie i z Jmcią Panem Pisarzem wyrwał od nich, bo już ścisnęli nas byli [ , , ( ), () ]62. . , , . , , , , . , , 쳳 , . , , .

. 쳳, 곖 쳳. , , .

, . , , , . , , . , ೢ . . , . . , . , . . , , 63.

, , , , , . , . . ̳ , , , . , 64. . : . , .

쳳 . , . . , , . , , . , , , . , , , . . 65. , , , , , . .

, , , . : , . , . Ⳮ , , , .

, , . . , . [Polanowski], . . : Dla Boga, żeby wszystkimi siłami natrzeć i rozrywać Moskwę, bo pułk królewski zgubiemy [ , , ]66. , , , . , 쳳 .

, ⸢ 쳳 . , , . .  , , . , , 67. , , 68. , , , ᳢ . , . , , , . . , , , 69.

. , , . , , . . ; , .  , , . 70.

, 쳳 , , . , , 71. , . , , . , . ϳ , , ̳ 72. , , . . , , . . . 73. . , 74. , . . , , 75. , . . , 76.

쳳 . , . 糢 77. 78. , , . . , , , 79. , , . , 80. . , 81. , , , . ͳ , , . . , , . , , ˳, , .

, . ˳, 800 2,5 . . 쳳 . , ̳ , 82. , . , . , , . , . , , ̳ 83. , . 볭 , , 볭 . , 2 . 84. . , : wojsko, hołota nasza, suknie z Moskwy zdzierając pobrali, już naszych nie rozeznać tylko po czuprynie od moskiewskich ludzi [, , , () , ( ) ]85. . , , . 80 86. 100 87. , : 300 . , , , 88.

. 12 . , 89. 90. . , , ̳ ᳢ , . ﳢ , , 91. 29 , , . , , 92. , 93. , , : , . : , 94.

3 . , , 95. . , 96. , 볭 . [Mierzeński], 糢 , Ta victoria niewymownie Państwo i wszystkich uweseliła [ ]97, , 98. 2 , , , , , , , . , 99. , , , , Ⳮ . , , . ﳭ , , , .

˳ . , ³, , , , . , 1660 1661 . .

̳

 

1 . 1656 . (Archiwum Główne Akt Dawnych, AGAD), , (Archiwum Koronne Warszawskie, dział rosyjski) 55c/28; 55c/29.

2 .: Dąbrowski J. Polskomoskiewskie rokowania pokojowe w 1658 r. // Rzeczpospolita w latach Potopu. Pod. red. J. Muszyńskiej i J. Wijaczki. Kielce, 1996.

3 .: Kossarzecki K. Najazd kniazia Iwana Chowańskiego na Podlasie na przełomie 1659/1660 roku // Ostródzki Przegląd Historyczny. 2004. 1 [ ].

4 Senatus Consultum, w Warszawie 25 V 1660. ( B.Czart.), 401. C. 133. 28 V 1660. . C. 137.

5 Gazette de France. Gdańsk 12 VI 1660. C. 594595; Jan Kazimierz do A.H. Połubińskiego, Warszawa 28 VI 1660. B. Czart., 154. . 178.

6 Ordynans od P. Sapiehy dany A. H. Połubińskiemu, Dąbrowa 23 V 1660. AGAD, ( AR), dz. II, nr 1424; B.Olszewski do B.Radziwiłła, Kiersnów 30 V 1660. , dz. V, nr 10816, s. 155.

7 Senatu Consultum, Warszawa 28 V 1660. B. Czart., 401. . 135137; Kubala L. Wojny duńskie i pokój oliwski 16571660. Lwów, 1922. . 338339.

8 J. Mierzeński do B. Radziwiłła, Warszawa 16 VI 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 9646, cz. II, s. 75. . [A. Skorobohaty] , 15 . : Skorobohaty A. Diariusz. Opr. T. Wasilewski. Warszawa, 2000. . 79.

9 . . . . . , 1856. . 221222.

10 B. Radziwiłł do K. Paca, b.m. 9 I 1660 // Kotłubaj E. Galeria nieświeska portretów Radziwiłłowskich. Wilno, 1857. . 221222.

11 Chrapowicki J. Diariusz. Cz. I. Opr. T. Wasilewski. Warszawa, 1978. . 212.

12 M. K. Pac do A.H.Połubińskiego, Bowsk 21 I 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 11209, cz. I, s. 144.

13 K. Kłokocki do B. Radziwiłła, Słuck 7 V 1660. , nr 6865, cz. I, s. 199. J. Horbaczewski do B. Radziwiłła, Wyzna 20 VI 1660. , nr 5347, s. 910.

14 Confessata o potędze nieprzyjacielskiej z różnych języków tak moskiewskich jako y Perehidczków. . , . , 152, k. 213214v.

15 2 . , 1 . 8 , 11 . .: K. Kłokocki, W. Huryn do B. Radziwiłła, Słuck 21 V 1660. AGAD, AR., dz. V, nr 6865, cz. I, s. 209; Komisarze do Jana Kazimierza, Mińsk 21 V 1660. B. Czart., 154, s. 138. Maskiewicza [Bogusława] dyjaryjusz moskiewskiej wojny w Wielkim Księstwie Litewskim będącej // Pamiętniki Maskiewiczów. Opr. A. Sajkowski. Wrocław, 1961. . 299300; ( ). , 1901. . III. . 84. Confessata o potędze... , 2 . .

16 S. Przyborowski do B. Radziwiłła, Jasiewicze 7 VI 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 12561, s. 82.

17 . . III. . 68. Confessata o potędze... 2465 .

18 . . III. . 95; K. Kłokocki, W. Huryn do B. Radziwiłła, Słuck 12 VI 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 6865, cz. I, s. 215. . 19 VI, . 219.

19 Komisarze do K. Paca, Mińsk 17 VI 1660. B.Czart., 154. . 349350; Komisarze do P. Sapiehy, Mińsk 22 VI 1660. . . 380.

20 10 ., , , , . .: Kurbatow O. Połonką 1660 spojrzenie z Moskwy // Mówią Wieki. 2000. 3. . 2829. , , , , , , .

21 Wójcik Z. Dzieje Rosji. Warszawa, 1971. . 184186.

22 Wimmer J. Materiały do zagadnienia liczebności i organizacji armii koronnej w latach 16551660 [ Materiały...] // SMHW. 1958. . IV. . 491533; Wimmer J. Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku. Warszawa, 1965. . 125128.

23 VorbekLettow M. Skarbnica pamięci. Opr. E. Galos, F. Mincer. Wrocław, 1968. . 284.

24 . 10 . .: J. Hlebowicz do B. Radziwiłła, Słonim 11 III 1660. AGAD, AR, dz.V, nr 5226, s. 141. . : Maskiewicz B. Op. cit. . 302. 11 ., 3 . 8 . , Gazette de France 1660 . Les particularitez de la victoire remportée par les Polonois sur les Moscovites [ Les particularitez...]. . 730, 735. , , 910 . .

25 S. Przyborowski do B. Radziwiłła, Jasiewicze 30 VI 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 12561, s. 84.

26 Maskiewicz B. Op. cit. . 302.

27 : Ausführliche Relation der glüclischen Victoria, welche die polnische Armee gegen den Moskowiter zwischen Sclonim und Mysz erhalten hat [ ARV]. . 1; Ausführliche Relation von der herlischen Victoria Ihrer Königlischen Majestät von Polen und der Niederlage der Moskowiter zwischen Sclonim und Lachowitz welche geschechen den 28 Junii 1660 ( ARVK). . 1. .: Zawadzki K. Gazety ulotne polskie i Polski dotyczące XVIXVIII w. Wrocław, 1977. . I. . 221. Les particularitez... . 731. J. A. Morsztyn do N.N., Warszawa 2 VII 1660. 쳳 , [Biblioteka Polskiej Akademii Nauk w Krakowie] ( B.PAN Kr.), nr 1065, s. 225.

28 ARVK. . 1; Les particularitez... . 730, 734.

29 S. Przyborowski do B. Radziwiłła, Jasiewicze 30 VI 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 12561, s. 84; Chrapowicki J. A. Op. cit. . 249. ., , ͸. Kurbatow O. Op. cit. . 32. . 7 , , , [Przyborowski], . [Jasiewicze]. . 81.

30 Maskiewicz B. Op. cit. . 302; Les particularitez... . 731. . , kraj słonimski . .: De data secunda Juliy, Z obozu w drodze. , [Biblioteka Jagiellońska w Krakowie] ( B.Jag.), nr 5, s. 750.

31 VorbekLettow M. Op. cit. . 290291; Kurbatow O. . 32.

32 De data secunda Juliy B.Jag., nr 5, s. 750; ARV, s. 1; ARVK, s. 2; Zwycięstwo z Moskwy od Polaków i Lithwy, Roku 1660 otrzymane. Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich PAN we Wrocławiu ( B.Ossol.), nr 189, s. 1; Łoś J. Pamiętnik towarzysza chorągwi pancernej. Opr. R. ŚreniawaSzypiowski. Warszawa, 2000. . 93; Czermak W. Szczęśliwy rok. Dzieje wojny polskomoskiewskiej z r. 1660 // Przegląd Polski. 1887. . 83. . 511.

33 ARVK. . 2. . , , 24 : op. cit. . 93. 5 : Pasek J. Op. cit. . 127.

34 Łoś J. Op. cit. . 93; Skorobohaty A. Op. cit. . 7980.

35 : Pasek J. . 127128. . ARVK. . 23; Les particularitez... . 734.

36 Zwycięstwo z Moskwy... . 1174; Les particularitez... . 734; ARV. . 1; Pasek J. . 128.

37 ARVK. . 3. Zwycięstwo z Moskwy... . 1174.

38 ARVK. . 3. Zwycięstwo z Moskwy... . 11741175.

39 Zwycięstwo z Moskwy... ; De data secunda Juliy... B. Jag., nr 5, s. 750.

40 : Encyklopedia Wojskowa. Pod red. O. Laskowskiego. Warszawa, 19341939. . 666; Kopia listu Jmci P. Wojewody Ruskiego do Króla JMci de data pod Myszą w polu die 28 Junij Anno 1660. B. Jag., s. 749751.

41 Zwycięstwo z Moskwy... . 1175.

42 .

43 ARVK. . 4; ARV. . 4.

44 ย ARVK. . 4. : Łoś J. Op. cit. . 94; Kochowski W. Historya panowania Jana Kazimierza. Wyd. E. Raczyński. Poznań, 1859. . II. . 6667.

45 Łoś J. Op. cit. . 94. , 18 : op. cit. . 81.

46 Zwycięstwo z Moskwy... . 1175.

47 Jerlicz J. Latopisiec albo kroniczka Joachima Jerlicza. Wyd. K.W. Wójcicki. Warszawa, 1853. . 49. . : K. Kłokocki, W. Huryn do B. Radziwiłła, Słuck 6 VII 1660. AGAD, AR, dz. V, nr 6865, cz. I, s. 224.

48 Encyklopedia... . 667; Zwycięstwo z Moskwy... . 1175.

49 Pasek J. Op. cit. . 130.

50 . : J. Mierzeński do B. Radziwiłła, Warszawa 3 VII 1660. AGAD, AR., dz.V, nr 9646, cz. II, s. 77.

51 Les particularitez... . 731732; ARV. . 5.

52 Les particularitez... . 732; Maskiewicz B. Op. cit. . 302.

53 J. A. Chrapowicki do B. Radziwiłła. Warszawa 25 VI 1660. AGAD, AR., dz. V, nr 2153, s. 8; Maskiewicz B. Op. cit. . 302.

54 , 6 . : Pasek J. . 129. 1700: Łoś J. . 94; ARVK , , : Kochowski W. . 66. , .

55 AVRK. . 5; Les particularitez... . 732.

56 Encyklopedia... Op. cit. . 666.

57 AVRK. . 6; Kochowski W. Op. cit. . 67.

58 Kopia listu Jmci P. Wojewody Ruskiego do Króla Jmci... B. Jag., nr 5, s. 750; Les particularitez... . 732733.

59 AVRK. . 5.

60 , .: ARVK. . 6. . : Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660. Wiadomość od Jmci P. Sapiehy Hetmana WXLitt. B. Jag., nr 5, s. 747.

61 Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660... B. Jag., nr 5, s. 748; Les particularitez... . 726.

62 Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660... B. Jag., nr 5, s. 748; Les particularitez... . 727; Chrapowicki J. A. Op. cit. . 250.

63 : Pasek J. Op. cit. . 130132.

64 Kopia listu Jmci P. Wojewody Ruskiego do Króla Jmci... B. Jag. nr 5, s. 750; Les particularitez... . 733; Zwycięstwo z Moskwy... . 1176.

65 Pasek J. Op. cit. . 132; Kopia listu Jmci P. Wojewody Ruskiego do Króla Jmci... . 750.

66 Pasek J. Op. cit. . 132.

67 AVRK. . 5.

68 Les particularitez... . 733. ARV, . 6, .

69 AVRK. . 5.

70 AVRK. . 5; Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660... B. Jag., nr 5, s. 748; Les particularitez... . 728.

71 Kochowski W. Op. cit. . 67.

72 ARV. . 5; Kochowski W. Op. cit. . 67.

73 Kopia listu P. Wojewody Ruskiego do Króla Jmci... B. Jag., nr 5, s. 750.

74 Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660... B. Jag., nr 5, s. 748.

75 Pasek J. Op. cit. . 132136.

76 . . 137.

77 , , , 븢, , .: J. A. Morsztyn do NN., Warszawa 2 VII 1660 // OchmanStaniszewska S. Listy Jana Andrzeja Morstina. Wrocław, 2002. ˳ 112. . 169170. . . 9. Chrapowicki J. A. Op. cit. . 638 ().

78 AVRK. . 6.

79 ARV. . 5. : Les particularitez... . 736.

80 Pasek J. Op. cit. . 137.

81 AVRK. . 6; Gazette de France, z Warszawy 10 VII 1660. . 715; Łoś J. Op. cit. . 96.

82 Kurbatow O. Op. cit. . 35.

83 Gazette de France, z Warszawy 5 VII 1660. . 691. , 10 VII 1660. . 715; Les particularitez... . 736; Kopia listu Jmci P. Wojewody Ruskiego do Króla Jmci... B. Jag., nr 5, s. 750; AVR. . 6; AVRK, s. 6; Pasek J. Op. cit. . 137138.

84 Car Aleksy Michajłowicz do Jana Kazimierza, Moskwa 4(14) VIII 1663. B. Czart., 156. . 311; Kersten A. Stefan Czarniecki. Op. cit. . 424425.

85 De secunda Julij. Z obozu w drodze. B. Jag., nr 5, s. 751.

86 Les particularitez... . 729.

87 . . 736.

88 Kochowski W. Op. cit. . 68.

89 Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660... B. Jag., nr 5, s. 748; Zwycięstwo z Moskwy... . 1176; ARV. . 6; Chrapowicki J. A. Op. cit. . 250.

90 Kopia listu Jmci P.Wojewody Ruskiego do Krla Jmci... B. Jag., nr 5, s. 749.

91 Ewaryst Jan Bebiecki do W.Lanckoroskiego, Warszawa 9 VII 1660. B. Czart., 154, s. 463; Gazette de France, z Warszawy 10 VII 1660. . 715; Kochowski W. Op. cit. . 6869.

92 Łoś J. Op. cit. . 97.

93 Z pod Kojdanowa de data 2 Julii rano 1660... B. Jag., nr 5, s. 748.

94 Łoś J. . 97.

95 Kopia listu Jmci P.Wojewody Ruskiego do Króla Jmci... B. Jag., nr 5, s. 751.

96 Chrapowicki J. A. Op. cit. C. 249250; Maskiewicz B. Op. cit. . 303.

97 J. Mierzeński do B. Radziwiłła, Warszawa 3 VII 1660. AGAD, AR., dz. V, nr 9646, cz. II, s. 77; J. A. Morsztyn do N.N., Warszawa 2 VII 1660. B. PAN Kraków, nr 1065, s. 225; Gazette de France z Warszawy 10 VII 1660. . 714.

98 M. Prażmowski do N.N., b.m. 2 VII 1660. B. PAN Kraków, nr 1065, s. 5.

99 Jan Kazimierz do komisarzy, Warszawa 2 VII 1660. B. Czart., 154, s. 444.